Đại sứ Hoàng Sa

0
721

Danh xưng của anh là tiến sĩ lịch sử Trần Đức Đức Anh Sơn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế – Xã hội Đà Nẵng. Giới học thuật gọi anh là nhà nghiên cứu, chuyên gia về Biển Đông, nhà sử học… Còn tôi gọi anh là đại sứ của Hoàng Sa.

Trong hai năm 2013 – 2014, anh đã có mặt, thuyết trình, giao lưu tại 21 cuộc triển lãm bản đồ và trưng bày tư liệu với chủ đề “Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam – Những bằng chứng lịch sử và pháp lý” ở 16 tỉnh thành cả nước; viết tham luận tham gia hai hội nghị quốc tế về Biển Đông; tiếp tục chu du đến nhiều quốc gia trên thế giới để làm phim tư liệu về chủ đề biển đảo Việt Nam theo lời mời của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV); đồng thời tranh thủ sưu tầm, thu thập thêm những tài liệu, bằng chứng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa từ các thư viện, bảo tàng, từ những Việt kiều yêu nước…

Cũng trong năm 2014, anh đã mang phim tư liệu đi chiếu, thuyết trình về những bằng chứng lịch sử và pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa, Trường Sa tại 8 trường đại học lớn ở Mỹ…

Tôi biết danh anh từ lâu, nhưng ở góc độ là một nhà “Huế học” với nhiều nghiên cứu, bài viết rất hay về văn hóa, du lịch, lịch sử, bảo tồn…, rồi là thầy giáo – Trưởng khoa Việt Nam học của Đại học Phan Chu Trinh). Vậy anh “bén duyên” với Hoàng Sa từ khi nào?

Sơn không trả lời trực tiếp câu hỏi này, nhưng tôi biết mình đã… hớ hênh khi đặt câu hỏi thừa đối với nhà nghiên cứu sử học là anh. Nhất là khi Trần Đức Anh Sơn có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến triều Nguyễn, văn hóa Huế, các vấn đề liên quan đến ngành Khảo cổ học, Việt Nam học… và vấn đề tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

Dẫu vậy, Sơn cũng cho biết là anh thực sự có những nghiên cứu chuyên sâu về Hoàng Sa – Trường Sa từ cuối những năm 2000, khi tình hình Biển Đông có nhiều diễn biến phức tạp, Trung Quốc có nhiều hành động thể hiện rõ mưu đồ bành trước, lấn chiếm trên biển. Đặc biệt, khi chuyển công tác về Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế – Xã hội Đà Nẵng (2009), anh đã bắt đầu với công trình nghiên cứu, xây dựng Fond tư liệu về chủ quyền của Việt Nam đối với huyện đảo Hoàng Sa – Thành phố Đà Nẵng.

Bài báo “phong” Trần Đức Anh Sơn là “đại sứ Hoàng Sa” trên báo Lao Động Cuối tuần số 4/2015.

Anh nói: “Đây là một công trình sưu tầm tư liệu ở trong và ngoài nước, phân loại, dịch thuật, thẩm định và số hóa các tư liệu đã thu thập, xây dựng thành fond tư liệu gồm 4 thư mục: tư liệu thành văn, tư liệu bản đồ, tư liệu hình ảnh và tư liệu audio-visual. Công trình này được Hội đồng khoa học công nghệ thành phố Đà Nẵng nghiệm thu và chuyển giao UBND huyện đảo Hoàng Sa quản lý, sử dụng vào cuối năm 2011. Cũng trong thời gian làm chủ nhiệm đề tài Fond tư liệu về chủ quyền của Việt Nam đối với huyện đảo Hoàng Sa – Thành phố Đà Nẵng, tôi đã liên lạc với người bạn có đam mê nghiên cứu, sưu tầm đồ cổ là Việt kiều Trần Thắng ở Mỹ, nhờ Thắng “săn” thông tin mua bán bản đồ cổ trên internet. Tôi cũng nhờ Thắng đi đến một số thư viện ở Mỹ, là những nơi tôi được biết đang lưu giữ những tấm bản đồ do phương Tây xuất bản trong các thế kỷ XVI – XIX để tìm kiếm những tấm bản đồ liên quan đến chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Năm 2012, khi báo chí giới thiệu tấm bản đồ Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ do Trung Quốc ấn hành năm 1904 mà TS. Mai Hồng sưu tầm và hiến tặng Bảo tàng Lịch sử quốc gia ở Hà Nội, với chi tiết điểm cực nam của lãnh thổ Trung Quốc chỉ dừng lại ở đảo Hải Nam, không hề có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam… thì Trần Thắng đã gửi e-mail báo tin cho tôi là có nhiều bản đồ tương tự bản đồ của TS. Mai Hồng đã công bố, do phương Tây xuất bản trong các thế kỷ XVII – XX, đang được rao bán trên internet. Anh đề nghị tôi thông báo tin này trên báo chí Việt Nam để những ai quan tâm có thể tìm mua những bản đồ này. Anh cũng gửi cho tôi và cho TS. Nguyễn Nhã một số file bản đồ đang rao bán để nhờ thẩm định. Sau cùng Trần Thắng đã tự bỏ tiền, huy động bạn bè để có hơn 20.000 USD và mua được 4 tập atlas và 170 bản đồ, gồm 130 bản đồ gốc, 40 file bản đồ số hóa, 3 atlas gốc và 1 atlas số hóa. Những bản đồ và atlas này hoặc là chỉ rõ giới hạn lãnh thổ cực nam của Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam, hoặc là thể hiện và ghi chú hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc về Việt Nam. Trần Thắng đã gửi tặng tất cả bản đồ và atlas này cho Đà Nẵng”.

Anh nói năm 2014, Đà Nẵng là mặt trận tiền tiêu, nóng bỏng nhất về cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo Hoàng Sa?

Từ tháng 1.2013, nhân kỷ niệm 39 năm ngày Trung Quốc xâm chiếm hoàn toàn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, UBND huyện đảo Hoàng Sa, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế – Xã hội Đà Nẵng và Hội Khoa học Lịch sử thành phố Đà Nẵng đã phối hợp tổ chức triển lãm giới thiệu những tư liệu lịch sử và bản đồ khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Nội dung triển lãm chủ yếu sử dụng nguồn tư liệu và bản đồ trong fond tư liệu do tôi chủ trì thực hiện và sưu tập bản đồ do Trần Thắng gửi từ Mỹ về. Đây là cuộc triển lãm đầu tiên ở Việt Nam giới thiệu những tư liệu và bản đồ chứng minh Việt Nam đã khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa từ hàng trăm năm nay.

Nhưng đến năm 2014 mới thực sự “bùng nổ” với nhiều sự kiện liên quan đến công cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo đối với Hoàng Sa. Đặc biệt sau sự kiện Trung Quốc đưa giàn khoan dầu khí Hải Dương 981 vào khoan thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam.

Mở đầu là sự kiện thắp nến tri ân, tưởng niệm 74 tử sĩ quân đội Việt Nam Cộng hòa đã hy sinh trong trận hải chiến bảo vệ Hoàng Sa 19.1.1974 (Chương trình sau đó bị chỉ đạo không được thực hiện công khai, truyền hình trực tiếp như dự kiến). Rồi đến cuộc tọa đàm giữa Chủ tịch UBND huyện Hoàng Sa, nhân chứng Hoàng Sa và các nhà nghiên cứu tại Đài PTTH Đà Nẵng. Tôi tiếp tục tham gia cùng Bộ TTTT, tổ chức các cuộc triển lãm và trưng bày tư liệu với chủ đề “Hoàng Sa – Trường Sa của Việt Nam. Những bằng chứng lịch sử và pháp lý” tại nhiều tỉnh thành trong nước. (Đến đầu năm 2015, thì triển lãm đã  được tổ chức tại 21 địa điểm thuộc 16 tỉnh thành trong nước. Trong đó có các đảo: Cô Tô, Lý Sơn, Phú Quốc). Khoảng 80% tư liệu, bản đồ giới thiệu tại các triển lãm này là do Đà Nẵng cung cấp. Tôi đã tham gia trực tiếp để giới thiệu, thuyết minh tại phần lớn các triển lãm này.

Đặc biệt sau sự kiện Trung Quốc đưa giàn khoan vào khoan thăm dò trên vùng biển Hoàng Sa, Đà Nẵng trở thành mặt trận tiền tiêu trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo. Các lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư, ngư dân và báo chí đều tập trung về Đà Nẵng để lên đường ra hiện trường. Trong đất liền cũng nóng bỏng với sự vào cuộc của các chuyên gia, học giả… để phối hợp đồng điệu cả trên thực địa lẫn mặt truyền thông, ngoại giao, mặt trận nhân dân. Nhất hai hội nghị quốc tế về Biển Đông diễn ra tại Đà Nẵng trong năm 2014 đã mang lại nhiều thông tin, tư liệu quan trọng phục vụ công cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo cũng như tranh thủ được sự ủng hộ của các học giả quốc tế.

Trong hai năm 2013 – 2014, Trần Đức Anh Sơn đã tham gia vào làm phim của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh đi đến nhiều nước ở châu Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản, Úc, Đông Nam Á… để thực hiện bộ phim tư liệu (5 tập) về chủ quyền biển đảo Việt Nam. Anh vừa tham gia viết kịch bản, lời bình, vừa là người sưu tầm, tìm kiếm tư liệu về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở nước ngoài để đoàn làm phim ghi hình, vừa trực tiếp phỏng vấn các học giả quốc tế ở các nước sở tại. Anh cũng tham gia đi thuyết trình, chiếu phim tư liệu về biển đảo Việt Nam tại 8 trường đại học lớn ở Mỹ trong năm 2014.

Quả là một năm quá bận rộn, bôn ba nhiều nơi trong và ngoài nước, vậy cơ quan, nhà nước đã tạo điều kiện gì nhiều cho anh?

Tạo điều kiện lớn nhất của cơ quan, nhà nước là cho tôi thời gian, sự im lặng (làm ngơ) để tôi theo đuổi công việc của mình. Tôi tranh thủ các mối quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp, học trò và nhờ sự giúp đỡ của họ mà tiết kiệm được thời gian và kinh phí, đi được nhiều nơi để sưu tầm tài liệu về Hoàng Sa – Trường Sa.

Thú thật, ngay chuyến chu du cả chục quốc gia cùng đoàn làm phim của HTV, đến nay tôi chưa nhận được đồng thù lao nào. Đã thế còn tiêu thâm vào “tiền của vợ” hơn 80 triệu đồng.

Anh mong chờ điều gì từ Nhà nước trong các chính sách hỗ trợ các nhà nghiên cứu, học giả, nhân dân trong công cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo, xa hơn là đòi lại Hoàng Sa?

Tôi biết hiện nay trong và ngoài nước có nhiều học giả, nhà nghiên cứu, các cá nhân, tổ chức đã sưu tầm, thu thập, sở hữu nhiều tài liệu, bằng chứng, vật chứng… quan trọng để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Tuy nhiên hiện vẫn là những tài liệu rời rạc, sao chép, thuộc sở hữu cá nhân là chủ yếu.

Do vậy mà những tư liệu này chưa được nhà nước tập hợp, chọn lọc, thẩm định kỹ lưỡng nên nhiều khi các bên công bố còn “vênh” nhau. Đây là điều đáng tiếc và đáng lo ngại.

Theo tôi cần có một Ủy ban quốc gia chuyên về vấn đề này. Nhà nước cần lập ra một hội đồng quốc gia để thẩm định các nguồn tài liệu mà chúng ta đang có; mời các học giả, chuyên gia trong và ngoài nước để tham gia vào hội đồng thẩm định.

Có như vậy, các tài liệu thu thập được thẩm định, phân loại, sắp xếp hợp lý, không “vênh” nhau. Nhất là khi chúng ta coi đây là những bằng chứng lịch sử và pháp lý quan trọng trong việc thiết lập hồ sơ để trình lên các tòa án quốc tế, kiện Trung Quốc về việc xâm chiếm Hoàng Sa, Trường Sa và xâm phạm chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

Thanh Hải thực hiện.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here